বিটা-লেক্টামেজ ইনহিবিটৰ (Beta-lactamase inhibitors): এইবোৰে কি কৰে, ঔষধসমূহ
আন ভাষাতো উপলব্ধ: English हिन्दी தமிழ் मराठी తెలుగు ಕನ್ನಡ বাংলা ગુજરાતી മലയാളം ਪੰਜਾਬੀ ଓଡ଼ିଆ Español
বিটা-লেক্টামেজ ইনহিবিটৰ হৈছে এনে ঔষধ, যিয়ে প্ৰতিৰোধী বেক্টেৰিয়াই তৈয়াৰ কৰা এনজাইমৰ পৰা কিছুমান এণ্টিবায়'টিকক ৰক্ষা কৰে। এইবোৰ সদায় পেনিচিলিনৰ দৰে কোনো বিটা-লেক্টাম এণ্টিবায়'টিকৰ সৈতে মিহলাই দিয়া হয়, অকলে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। উদাহৰণ হৈছে এমক্সিচিলিনৰ সৈতে ক্লেভুলানিক এচিড, এম্পিচিলিন বা চেফ'পেৰাজ'নৰ সৈতে ছালবেক্টাম, আৰু পিপেৰাচিলিনৰ সৈতে টাজ'বেক্টাম। এই মিশ্ৰিত ঔষধবোৰ কেৱল প্ৰেছক্ৰিপচনত পোৱা ঔষধ, আৰু কিছুমান হাস্পতালত কেৱল ইনজেকশন হিচাপে দিয়া হয়।
ফাৰ্মাচিষ্টৰ পৰীক্ষা চলি আছে। এই পৃষ্ঠাটো তলত উল্লেখ কৰা উৎসসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা হৈছে আৰু আমাৰ পঞ্জীয়নভুক্ত ফাৰ্মাচিষ্টে ইয়াক পৰীক্ষা কৰি আছে।
বিটা-লেক্টামেজ ইনহিবিটৰ-এ কেনেকৈ কাম কৰে?
বহুতো বেক্টেৰিয়াই বিটা-লেক্টামেজ নামৰ এনজাইম তৈয়াৰ কৰে, যিয়ে পেনিচিলিনৰ দৰে বিটা-লেক্টাম এণ্টিবায়'টিক ভাঙি পেলায়, সেয়ে এণ্টিবায়'টিকে কাম কৰা বন্ধ কৰে। বিটা-লেক্টামেজ ইনহিবিটৰে এই এনজাইমবোৰৰ সৈতে লাগি সিহঁতক নিষ্ক্ৰিয় কৰি পেলায়, যাতে লগত থকা এণ্টিবায়'টিকে বেক্টেৰিয়া মাৰিব পাৰে। অকলে থাকিলে ইনহিবিটৰৰ বেক্টেৰিয়াৰ ওপৰত প্ৰভাৱ অতি কম।
এই প্ৰকাৰৰ সক্ৰিয় উপাদানসমূহ
এই সক্ৰিয় উপাদানসমূহ বিটা-লেক্টামেজ ইনহিবিটৰ-ৰ অন্তৰ্গত। এইবোৰ A ৰ পৰা Z লৈ সজোৱা হৈছে।
- ক্লেভুলানিক এচিড: ক্লেভুলানিক এচিড হৈছে এবিধ বিটা-লেক্টামেজ ইনহিবিটৰ, যিয়ে এমক্সিচিলিন এণ্টিবায়'টিকক প্ৰতিৰোধী বেক্টেৰিয়াই নষ্ট কৰাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
সাধাৰণ প্ৰশ্ন
ক্লেভুলানিক এচিড এণ্টিবায়'টিক নেকি?
ক্লেভুলানিক এচিড এবিধ বিটা-লেক্টামেজ ইনহিবিটৰ, যাৰ নিজৰ বেক্টেৰিয়া-নাশক ক্ৰিয়া অতি কম। ইয়াৰ কাম হৈছে প্ৰতিৰোধী বেক্টেৰিয়াই তৈয়াৰ কৰা এনজাইমৰ পৰা এমক্সিচিলিনক ৰক্ষা কৰা। সেয়ে ই কেৱল এমক্সিচিলিনৰ সৈতে, অগমেণ্টিনৰ দৰে মিশ্ৰিত ঔষধত, বিক্ৰী হয়।
বিটা-লেক্টামেজ ইনহিবিটৰে প্ৰতিটো প্ৰতিৰোধী বেক্টেৰিয়াৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰেনে?
নকৰে। এইবোৰে বহুতো সাধাৰণ বিটা-লেক্টামেজ বন্ধ কৰে, কিন্তু কিছুমান বেক্টেৰিয়াই এনে এনজাইম তৈয়াৰ কৰে যিবোৰ এই ইনহিবিটৰে বন্ধ কৰিব নোৱাৰে, বা আন উপায়েৰে এণ্টিবায়'টিকক প্ৰতিৰোধ কৰে। এণ্টিবায়'টিক বাছনি কৰিবলৈ ডাক্তৰসকলে স্থানীয় প্ৰতিৰোধৰ ধৰণ আৰু, প্ৰয়োজন হ'লে, ল্যাব পৰীক্ষাৰ সহায় লয়।
উৎস
- Beta-Lactamase Inhibitors. StatPearls, National Center for Biotechnology Information (NCBI), US National Library of Medicine
- AUGMENTIN 625 / 1g DUO (amoxycillin and potassium clavulanate tablets IP): prescribing information (revised 16 October 2025). GlaxoSmithKline Pharmaceuticals Limited, India
- Beta-Lactam Antibiotics. StatPearls, National Center for Biotechnology Information (NCBI), US National Library of Medicine
- ATC/DDD Index: J01CG Beta-lactamase inhibitors and J01CR Combinations of penicillins, incl. beta-lactamase inhibitors. WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology