अँटिइमेटिक (मळमळ व उलट्या थांबवणारी औषधे) (Antiemetics (anti-sickness medicines)): ही काय करतात, औषधे
इतर भाषांमध्ये: English हिन्दी தமிழ் ਪੰਜਾਬੀ ଓଡ଼ିଆ অসমীয়া
अँटिइमेटिक ही मळमळ आणि उलट्या टाळणारी किंवा कमी करणारी औषधे आहेत. ती वेगवेगळ्या पद्धतींनी काम करतात, आणि कोणते योग्य ते कारणावर अवलंबून असते. 5-HT3 ब्लॉकर असलेले ऑनडॅनसेट्रॉन मुख्यतः कर्करोगाच्या उपचारांमुळे आणि शस्त्रक्रियेमुळे होणाऱ्या मळमळ व उलट्यांसाठी वापरतात. त्यांपैकी बहुतेक डॉक्टरांच्या चिठ्ठीवर मिळणारी औषधे आहेत आणि ती डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच वापरावीत.
फार्मासिस्ट पुनरावलोकन सुरू आहे. हे पान खाली दिलेल्या स्रोतांवर आधारित आहे आणि आमचे नोंदणीकृत फार्मासिस्ट ते तपासत आहेत.
अँटिइमेटिक (मळमळ व उलट्या थांबवणारी औषधे) कसे काम करतात?
वेगवेगळी अँटिइमेटिक औषधे मेंदूला उलटी सुरू करायला सांगणारे वेगवेगळे रासायनिक संकेत अडवतात. ऑनडॅनसेट्रॉनसारखे 5-HT3 ब्लॉकर आतड्यातील नसांवर आणि उलटी नियंत्रित करणाऱ्या मेंदूच्या भागातील सेरोटोनिन रिसेप्टरना अडवतात.
या प्रकारचे सक्रिय घटक
हे सक्रिय घटक अँटिइमेटिक (मळमळ व उलट्या थांबवणारी औषधे) मध्ये येतात. ते वर्णक्रमाने दिले आहेत.
- ऑनडॅनसेट्रॉन: ऑनडॅनसेट्रॉन हे डॉक्टरांच्या चिठ्ठीवर मिळणारे औषध आहे, जे कर्करोगाच्या उपचारांमुळे (केमोथेरपी आणि रेडिओथेरपी) आणि शस्त्रक्रियेमुळे होणारी मळमळ व उलट्या टाळते.
नेहमीचे प्रश्न
मळमळ थांबवणारी सगळी औषधे एकाच पद्धतीने काम करतात का?
नाही. काही सेरोटोनिनचे संकेत अडवतात, काही डोपामिन अडवतात, आणि काही अँटिहिस्टामाइन आहेत. सर्वात योग्य निवड मळमळीच्या कारणावर अवलंबून असते, म्हणून डॉक्टर किंवा फार्मासिस्टने सल्ला द्यावा. विचारल्याशिवाय ती एकत्र घेऊ नका.
उलट्यांसाठी डॉक्टरांना केव्हा दाखवावे?
उलट्या एक-दोन दिवसांपेक्षा जास्त टिकत असतील, उलटीत रक्त असेल, पोटात खूप दुखत असेल, शरीरातील पाणी कमी झाल्याची लक्षणे असतील, किंवा लहान बाळांना आणि लहान मुलांना उलट्या होत असतील तर डॉक्टरांना दाखवा. मळमळ थांबवणारे औषध उपचारांची गरज असलेली समस्या झाकून टाकू शकते.
मळमळ थांबवणाऱ्या औषधांचा हृदयावर परिणाम होऊ शकतो का?
काहींचा होऊ शकतो. ऑनडॅनसेट्रॉन हृदयाच्या ठोक्यांच्या लयीवर परिणाम करू शकते, मुख्यतः हृदयाच्या लयीची समस्या असलेल्या, पोटॅशियम किंवा मॅग्नेशियम कमी असलेल्या किंवा तोच परिणाम करणारी इतर औषधे घेणाऱ्या लोकांमध्ये. डॉक्टरांना हृदयाच्या समस्यांबद्दल आणि तुम्ही घेत असलेल्या सर्व औषधांबद्दल सांगा.
स्रोत
- Types of anti sickness medicines. Cancer Research UK
- Ondansetron tablets USP: prescribing information (revised 11/2021). DailyMed, US National Library of Medicine
- Ondansetron: MedlinePlus Drug Information. MedlinePlus, US National Library of Medicine
- Metoclopramide. NHS (UK)
- Metoclopramide: MedlinePlus Drug Information. MedlinePlus, US National Library of Medicine
- Metoclopramide hydrochloride orally disintegrating tablets: prescribing information (revised 12/2020). DailyMed, US National Library of Medicine
- Common questions about prochlorperazine. NHS (UK)
- CMDh confirms recommendations on restricting use of domperidone-containing medicines (2014). European Medicines Agency
- Hyoscine hydrobromide. NHS (UK)
- Cinnarizine. NHS (UK)
- Prochlorperazine. NHS (UK)
- Antiemetic medicines: OTC relief for nausea and vomiting (updated 2025). familydoctor.org, American Academy of Family Physicians
- Severe vomiting in pregnancy (hyperemesis gravidarum). NHS (UK)
- Diarrhoea and vomiting. NHS (UK)
- Feeling sick (nausea). NHS (UK)
- Motion sickness. NHS (UK)
- Nausea and vomiting. MedlinePlus, US National Library of Medicine
- ATC/DDD Index: A04A antiemetics and antinauseants. WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology