डायसायक्लोमीन (Dicyclomine): उपयोग, कसे काम करते, औषधे

इतर भाषांमध्ये: English हिन्दी தமிழ் తెలుగు ಕನ್ನಡ বাংলা ગુજરાતી മലയാളം Español

डायसायक्लोमीन (याला डायसायक्लोवेरीनही म्हणतात) हे पोट आणि आतड्यांच्या स्नायूंच्या आकुंचनामुळे होणाऱ्या पेटक्यांच्या वेदनेपासून आराम मिळवण्यासाठी वापरले जाणारे पेटके कमी करणारे औषध आहे. पोटातील पेटके आणि इरिटेबल बाउल सिंड्रोम (IBS) शी संबंधित पेटक्यांच्या वेदनेसाठी ते वापरले जाते. भारतात मासिक पाळीतील वेदना आणि पेटक्यांसाठी ते मेफेनॅमिक ॲसिड या वेदनाशामकासोबत एकत्र करूनही विकले जाते.

फार्मासिस्ट पुनरावलोकन सुरू आहे. हे पान खाली दिलेल्या स्रोतांवर आधारित आहे आणि आमचे नोंदणीकृत फार्मासिस्ट ते तपासत आहेत.

शेवटचे अपडेट: १३ ऑक्टोबर, २०२६ · चूक कळवा

डायसायक्लोमीन थोडक्यात. कशासाठी वापरतात: पोटात कळा येणे, IBS मध्ये होणाऱ्या कळा, मासिक पाळीतील वेदना आणि कळा, मेफेनॅमिक अ‍ॅसिडसोब. आधी डॉक्टरांना विचारा: काचबिंदू (ग्लॉकोमा), लघवी करण्यास त्रास होणे, मायस्थेनिया ग्रेविस, आतड्यात अडथळा किंवा तीव्र कोलायटिस, वय 65 पेक्षा जास्त, उष्ण हवामान किंवा कष्टाचे शारीरिक काम, गर्भावस्था किंवा स्तनपान. यासाठी लगेच वैद्यकीय मदत घ्या: चेहरा, ओठ किंवा घसा सुजणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे, गोंधळ किंवा भास होणे, लघवी करता न येणे, डोळ्यात वेदना किंवा अचानक दृष्टीत बदल, उष्ण हवामानात त्वचा गरम आणि कोरडी पडणे. जास्त प्रमाणात घेणे: जास्त घेतल्यास त्वचा गरम आणि कोरडी पडणे, हृदयाचे ठोके जलद होणे, गोंधळ आणि श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो. ताबडतोब 112 वर कॉल करा किंवा जवळच्या रुग्णालयात जा. डोस: लेबलवर छापल्याप्रमाणे किंवा डॉक्टरांच्या सल्ल्याप्रमाणे घ्या.

डायसायक्लोमीन कसे काम करते?

डायसायक्लोमीन ॲसिटाइलकोलीन रोखते, जो आतड्यांच्या गुळगुळीत स्नायूंना आकुंचन पावण्याचा संकेत देणारा नसांचा संदेशवाहक आहे, आणि ते स्नायू थेटही सैल करते. त्यामुळे वेदनादायक पेटके शांत होतात. शरीरात इतर ठिकाणी ॲसिटाइलकोलीन रोखले गेल्याने तोंड कोरडे पडणे, धूसर दिसणे आणि गुंगी येणे असे दुष्परिणाम होतात.

डायसायक्लोमीन कसे घ्यावे

लेबलवरील सूचना किंवा डॉक्टरांचा सल्ला पाळा. डायसायक्लोमिन साधारणपणे दिवसातून काही वेळा घेतले जाते, आणि डोस औषधाच्या प्रकारावर व वयावर अवलंबून असतो. 6 महिन्यांपेक्षा लहान बाळांना हे देऊ नये, आणि मुलांचा डोस डॉक्टरांनीच ठरवला पाहिजे.

डायसायक्लोमीन चे दुष्परिणाम

डायसायक्लोमिनचे अनेक साइड इफेक्ट (दुष्परिणाम) शरीराच्या इतर भागांमध्ये ॲसिटिलकोलिन अडवले गेल्यामुळे होतात, म्हणून तोंड कोरडे पडणे हा सर्वात सामान्य दुष्परिणाम आहे. बहुतेक दुष्परिणाम सौम्य असतात.

क्वचित किंवा सौम्य

तोंड कोरडे पडणे आणि तहान लागणे
चक्कर येणे, गुंगी / झोप येणे किंवा थकवा
नजर धूसर होणे
बद्धकोष्ठता
मळमळ किंवा पोट बिघडणे
डोकेदुखी
घाम कमी येणे

दुर्मिळ पण गंभीर: त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या

तीव्र ॲलर्जीची प्रतिक्रिया होण्याची लक्षणे: चेहरा, ओठ किंवा घसा सुजणे, घरघर लागणे, श्वास घ्यायला त्रास होणे किंवा अचानक अंगभर पुरळ येणे
गोंधळ होणे, भास होणे किंवा असामान्य अस्वस्थता, विशेषतः वृद्ध व्यक्तींमध्ये
हृदयाचे ठोके जलद किंवा जोरजोरात पडणे
लघवी करायला त्रास होणे, किंवा लघवी अजिबात न होणे
डोळ्यात दुखणे, डोळे लाल होणे किंवा अचानक दृष्टीत बदल होणे, जे डोळ्यातील दाब वाढल्याचे लक्षण असू शकते
उष्ण हवामानात शरीराचे तापमान खूप वाढणे व त्वचा गरम आणि कोरडी पडणे (उष्माघात)
लहान बाळ किंवा मुलामध्ये श्वसनाचा त्रास किंवा असामान्य गुंगी / झोप येणे

कोणी काळजी घ्यावी

डायसायक्लोमिन प्रत्येकासाठी योग्य नसते. खालीलपैकी काही लागू असल्यास आधी डॉक्टरांना विचारा.

लेबलनुसार हे कधी वापरू नये

डायसायक्लोमिन किंवा औषधातील कोणत्याही घटकाची ॲलर्जी
ग्लॉकोमा (काचबिंदू)
मायस्थेनिया ग्रॅव्हिस (स्नायू कमकुवत होण्याचा आजार)
आतड्यात अडथळा, किंवा मूत्रमार्गात अडथळा (अडथळ्यामुळे लघवी करायला त्रास होणे)
तीव्र अल्सरेटिव्ह कोलायटिस
अन्ननलिकेला सूज येऊन होणारा रिफ्लक्स (रिफ्लक्स ईसोफेजायटिस)
अचानक खूप रक्तस्राव झाल्यामुळे हृदय किंवा रक्ताभिसरण अस्थिर असणे
6 महिन्यांपेक्षा लहान बाळे
स्तनपान

काचबिंदू (ग्लॉकोमा) (डोळ्यातील दाब वाढणे)
प्रोस्टेट ग्रंथी वाढणे किंवा लघवी करायला त्रास होणे
मायस्थेनिया ग्रेव्हिस
आतड्यात अडथळा किंवा तीव्र सूज, किंवा तीव्र अल्सरेटिव्ह कोलायटिस
अन्ननलिकेच्या सुजेसह होणारा रिफ्लक्स (आम्लपित्त)
6 महिन्यांपेक्षा लहान बाळे: हे औषध देऊ नये
65 वर्षांपेक्षा जास्त वय: गोंधळ, बद्धकोष्ठता आणि लघवीचे त्रास होण्याची शक्यता जास्त असते
उष्ण हवामान किंवा कष्टाचे शारीरिक काम: यामुळे घाम कमी येतो, त्यामुळे शरीर जास्त तापण्याचा धोका वाढतो
गाडी चालवणे किंवा यंत्रे वापरणे: यामुळे गुंगी / झोप येणे, चक्कर येणे किंवा नजर धूसर होणे होऊ शकते
गर्भावस्था व स्तनपान: डॉक्टरांना विचारा; डायसायक्लोमिन आईच्या दुधात जाऊ शकते

डायसायक्लोमीन सोबत परिणाम करणारी औषधे आणि गोष्टी

खालील औषधांमुळे डायसायक्लोमिनमुळे होणारे तोंड कोरडे पडणे व गुंगी / झोप येणे हे परिणाम वाढू शकतात किंवा त्याचे काम बदलू शकते. तुम्ही घेत असलेल्या सर्व औषधांबद्दल डॉक्टर किंवा फार्मासिस्टला सांगा.

अँटिकोलिनर्जिक परिणाम असलेली इतर औषधे, जसे की काही अँटिहिस्टामिन औषधे (ॲलर्जीची औषधे), ट्रायसायक्लिक अँटिडिप्रेसंट्स (उदा. अमिट्रिप्टिलीन) आणि अँटिसायकोटिक्स: तोंड जास्त कोरडे पडणे, बद्धकोष्ठता, नजर धूसर होणे, गुंगी / झोप येणे आणि गोंधळ
मेटोक्लोप्रामाइड आणि डॉम्पेरिडोन (मळमळीसाठी): डायसायक्लोमिन आतड्यावरील त्यांच्या परिणामाच्या विरुद्ध काम करते
अँटासिड: त्यामुळे डायसायक्लोमिन शरीरात कमी शोषले जाऊ शकते, म्हणून डोसमध्ये किती अंतर ठेवावे हे फार्मासिस्टला विचारा
दारू, गुंगी आणणारी औषधे आणि झोपेच्या गोळ्या: गुंगी / झोप येणे वाढू शकते
हळूहळू विरघळणाऱ्या पोटॅशियमच्या गोळ्या: आतड्याची हालचाल मंदावल्याने आतड्याच्या आतील आवरणाला त्रास / इजा (इरिटेशन) होण्याचा धोका वाढू शकतो

कोणी जास्त घेतल्यास

डायसायक्लोमिन जास्त घेतल्यास त्वचा गरम व कोरडी पडणे, बाहुल्या मोठ्या होणे, हृदयाचे ठोके जलद पडणे, गोंधळ, स्नायूंमध्ये अशक्तपणा आणि श्वास घ्यायला त्रास होऊ शकतो. 112 वर कॉल करा किंवा लगेच जवळच्या हॉस्पिटलमध्ये जा आणि औषधाचे पाकीट सोबत घ्या.

भारतात

भारतातील कमाल किंमत, अत्यावश्यक औषधांच्या यादीतील समावेश आणि कायदेशीर स्थिती याबद्दलची माहिती सरकारी अधिसूचनांमधून घेतली आहे.

अत्यावश्यक औषध (NLEM)

राष्ट्रीय अत्यावश्यक औषध यादी (NLEM) 2022 मध्ये समाविष्ट: 10 mg गोळी, 10 mg/5 mL तोंडाने घ्यायचे द्रव, 10 mg/mL इंजेक्शन.

भारतातील नियामक स्थिती

भारतात विक्रीसाठी मंजूर. डायसायक्लोमिन एकट्याने तसेच ठराविक मिश्र औषधांमध्ये (उदा. मेफेनॅमिक ॲसिडसोबत) विकले जाते. पाकिटावरील घटकांची यादी तपासा.

औषधाचा प्रकार

डायसायक्लोमीन हे या प्रकारचे औषध आहे.

पेटके कमी करणारी औषधे (अँटिस्पास्मोडिक)

डायसायक्लोमीन असलेली औषधे

भारतात विकल्या जाणाऱ्या या औषधांमध्ये डायसायक्लोमीन असते. ती वर्णक्रमाने दिली आहेत, क्रमवारीनुसार नाहीत.

मेफ्टाल स्पास (Meftal Spas) · 10 mg गोळी (टॅबलेट)

डायसायक्लोमीन कशासाठी वापरले जाते?

डायसायक्लोमीन असलेली एकत्रित औषधे या स्थितींमध्ये वापरली जातात.

नेहमीचे प्रश्न

लहान बाळांना डायसायक्लोमीन देता येते का?

फक्त डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच. श्वासाच्या गंभीर त्रासांच्या नोंदी असल्याने, 6 महिन्यांपेक्षा लहान बाळांना ते देऊ नये असे डायसायक्लोमीनच्या लेबलवर म्हटले आहे. मुलांचे ड्रॉप्स आणि सिरप फक्त डॉक्टरांनी ठरवलेल्या मात्रेतच द्यावेत.

डायसायक्लोमीनबाबत कोणी काळजी घ्यावी?

काचबिंदू (ग्लॉकोमा), वाढलेला प्रोस्टेट किंवा लघवी करताना त्रास, मायस्थेनिया ग्रॅव्हिस, किंवा आतड्यांमध्ये अडथळा असलेल्यांनी आधी डॉक्टरांना विचारावे. त्यामुळे गुंगी आणि धूसर दिसू शकते, म्हणून गाडी चालवताना काळजी घ्या, आणि ते घाम कमी करते, त्यामुळे उष्ण हवामानात शरीर जास्त तापण्याचा धोका वाढतो.

स्रोत

BENTYL (dicyclomine hydrochloride) prescribing information. US Food and Drug Administration
Dicyclomine hydrochloride tablet label. DailyMed, US National Library of Medicine
Dicycloverine 10 mg Tablets: Summary of Product Characteristics. electronic medicines compendium (emc), UK
National Formulary of India. Indian Pharmacopoeia Commission
National List of Essential Medicines 2022 (section 17.4.1, Dicyclomine). Ministry of Health and Family Welfare, Government of India (copy hosted by CDSCO)