ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ (Fluoroquinolone antibiotics): ਇਹ ਕੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਵਾਈਆਂ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ: English हिन्दी தமிழ் मराठी తెలుగు ಕನ್ನಡ বাংলা ગુજરાતી മലയാളം Español
ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ DNA ਦੁਹਰਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਝ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਓਫਲੋਕਸਾਸਿਨ, ਸਿਪਰੋਫਲੋਕਸਾਸਿਨ, ਲੇਵੋਫਲੋਕਸਾਸਿਨ ਅਤੇ ਮੋਕਸੀਫਲੋਕਸਾਸਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮਾੜੇ ਅਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਪਾਹਜ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਯੂਰਪ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਰ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਢੁਕਵੀਆਂ ਨਾ ਹੋਣ।
ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਦੋ ਐਂਜ਼ਾਈਮ, DNA ਗਾਇਰੇਜ਼ ਅਤੇ ਟੋਪੋਆਈਸੋਮੇਰੇਜ਼ IV ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਵੰਡ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਆਪਣਾ DNA ਦੁਹਰਾਉਣ ਅਤੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਦੇ ਰੁਕਣ ਨਾਲ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦਾ DNA ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਇਰਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ
ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ A ਤੋਂ Z ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
- ਓਫਲੋਕਸਾਸਿਨ: ਓਫਲੋਕਸਾਸਿਨ ਇੱਕ ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਸਵਾਲ
ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾੜੇ ਅਸਰ ਕੀ ਹਨ?
ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਸਾਂ-ਪੱਠਿਆਂ (ਟੈਂਡਨ) ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ (ਕਈ ਵਾਰ ਟੁੱਟ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ), ਨਾੜੀਆਂ (ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ, ਝਨਝਨਾਹਟ ਜਾਂ ਜਲਨ ਵਾਲਾ ਦਰਦ), ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਘਬਰਾਹਟ, ਉਲਝਣ, ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ। ਇਹ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਅਸਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਖਣ 'ਤੇ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਨਾਲ ਨਸਾਂ-ਪੱਠਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਹੈ?
ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਪ੍ਰੈਡਨੀਸੋਲੋਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਟੀਰੌਇਡ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ, ਦਿਲ ਜਾਂ ਫੇਫੜੇ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਸਾਂ-ਪੱਠਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪਹਿਲੀ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਿੱਟੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲਾ ਅਕਿਲੀਜ਼ ਟੈਂਡਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਐਂਟਾਸਿਡ ਜਾਂ ਆਇਰਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ। ਐਂਟਾਸਿਡ, ਸੁਕਰਾਲਫੇਟ, ਆਇਰਨ, ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਣਿਜ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਆਂਦਰ ਵਿੱਚ ਫਲੋਰੋਕੁਇਨੋਲੋਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਓਫਲੋਕਸਾਸਿਨ ਲਈ ਲੇਬਲ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2 ਘੰਟੇ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਰੱਖੋ। ਆਪਣੀ ਦਵਾਈ ਲਈ ਫ਼ਰਕ ਬਾਰੇ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।
ਸਰੋਤ
- National Formulary of India. Indian Pharmacopoeia Commission
- Quinolone- and fluoroquinolone-containing medicinal products (referral). European Medicines Agency
- Fluoroquinolone antibiotics: must now only be prescribed when other commonly recommended antibiotics are inappropriate (Drug Safety Update, 22 January 2024). Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA), UK
- Ofloxacin tablets: prescribing information (Dr. Reddy's Laboratories, revised 3/2023). DailyMed, US National Library of Medicine
- Ofloxacin. StatPearls, National Center for Biotechnology Information (NCBI), US National Library of Medicine
- Anatomical Therapeutic Chemical (ATC) classification index: J01MA Fluoroquinolones. WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology