डिगॉक्सिन (Digoxin): उपयोग, कसे काम करते, औषधे
इतर भाषांमध्ये: English हिन्दी தமிழ் ਪੰਜਾਬੀ ଓଡ଼ିଆ অসমীয়া
डिगॉक्सिन हे डॉक्टरांच्या चिठ्ठीवर मिळणारे औषध आहे, जे हृदय निकामी होणे (हार्ट फेल्युअर) यावर आणि ॲट्रियल फायब्रिलेशनमध्ये हृदयाचे ठोके नियंत्रणात ठेवण्यासाठी वापरले जाते. ते हृदयाला अधिक जोराने रक्त पंप करण्यास मदत करते आणि वेगाने पडणारे ठोके मंद करते. त्याची सुरक्षित मर्यादा अगदी अरुंद आहे, म्हणून गरजेपेक्षा जास्त घेतल्यास हानी होऊ शकते आणि डॉक्टर रक्ताच्या तपासण्या सांगू शकतात. हे सहसा दीर्घकाळ घेतले जाते आणि अचानक बंद करता कामा नये.
फार्मासिस्ट पुनरावलोकन सुरू आहे. हे पान खाली दिलेल्या स्रोतांवर आधारित आहे आणि आमचे नोंदणीकृत फार्मासिस्ट ते तपासत आहेत.
डिगॉक्सिन कसे काम करते?
डिगॉक्सिन हृदयाच्या स्नायूंच्या पेशींतील एक मीठ-पंप रोखते, त्यामुळे पेशींमधील कॅल्शियम वाढते आणि हृदय अधिक जोराने आकुंचन पावते. ते हृदयातून जाणारा विद्युत संकेत देखील मंद करते, त्यामुळे ॲट्रियल फायब्रिलेशनमध्ये हृदयाचे ठोके कमी होतात.
डिगॉक्सिन कसे घ्यावे
लेबल किंवा डॉक्टरांचा सल्ला पाळा. डोस डॉक्टर ठरवतात; तो वय, किडनीचे काम आणि रक्ताच्या तपासण्या यांवर अवलंबून असतो, आणि सल्ल्याशिवाय एका उत्पादनाचा डोस दुसऱ्या उत्पादनासाठी बदलून वापरता येत नाही.
डिगॉक्सिन चे दुष्परिणाम
बहुतेक लोक हे औषध गंभीर त्रासाशिवाय घेतात. काही साइड इफेक्ट सामान्य आणि सौम्य असतात, पण काहींसाठी वैद्यकीय मदत लागते.
क्वचित किंवा सौम्य
- चक्कर येणे
- मळमळ होणे किंवा उलट्या होणे
- जुलाब
- दृष्टी धूसर होणे किंवा तेजस्वी प्रकाशाचा त्रास होणे
- अंगावर पुरळ
दुर्मिळ पण गंभीर: त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या
- डिगॉक्सिन गरजेपेक्षा जास्त झाल्याची लक्षणे: अनेक सामान्य साइड इफेक्ट एकाच वेळी, भूक न लागणे, दिसताना पिवळसर छटा दिसणे, गोंधळ किंवा हृदयाचे ठोके असामान्य पडणे. लवकर डॉक्टरांशी संपर्क साधा
- हृदयाचे ठोके वेगाने किंवा धडधडत पडणे, श्वास लागणे किंवा खूप जास्त भोवळ येणे. आपत्कालीन वैद्यकीय मदत घ्या
- बेशुद्ध पडणे किंवा हृदयाचे ठोके खूप मंद पडणे
- चेहरा, ओठ, जीभ किंवा घसा सुजणे, किंवा श्वास घ्यायला त्रास (गंभीर ॲलर्जीची प्रतिक्रिया). लगेच वैद्यकीय मदत घ्या
कोणी काळजी घ्यावी
काही लोकांनी डिगॉक्सिन घेण्यापूर्वी डॉक्टरांना विचारावे लागते, किंवा ते घेताना अतिरिक्त काळजी घ्यावी लागते.
लेबलनुसार हे कधी वापरू नये
- डिगॉक्सिन किंवा इतर डिजिटॅलिस औषधांची ॲलर्जी
- व्हेंट्रिक्युलर फिब्रिलेशन
- सांगितलेल्यापेक्षा जास्त घेणे
- अरुंद सुरक्षित मर्यादा: जास्त वय, कमी वजन, किडनीच्या समस्या आणि पोटॅशियम किंवा मॅग्नेशियम कमी असणे किंवा कॅल्शियम जास्त असणे यामुळे विषबाधेचा धोका वाढतो
- किडनीचा आजार: शरीर डिगॉक्सिन अधिक हळू बाहेर टाकते
- हार्ट ब्लॉक, हृदयाचे ठोके खूप मंद असणे किंवा वुल्फ-पार्किन्सन-व्हाइट सिंड्रोम: डॉक्टरांना सांगा
- नुकताच आलेला हार्ट ॲटॅक किंवा हृदयाच्या स्नायूंना सूज
- थायरॉइडच्या समस्या, क्रोन आजारासारख्या आतड्यांच्या समस्या आणि फुफ्फुसाचा आजार
- शरीरात पाण्याची कमतरता, उलट्या किंवा जुलाब: यामुळे रक्तातील पोटॅशियम आणि डिगॉक्सिनची पातळी बदलू शकते
- गर्भावस्था आणि स्तनपान: डिगॉक्सिन नाळेतून (प्लेसेंटा) पलीकडे जाते; डॉक्टरांना विचारा
- शस्त्रक्रिया किंवा हृदयाची लय सुधारण्यासाठी ठरवलेला विजेचा झटका: तुम्ही हे औषध घेता हे डॉक्टरांना सांगा
डिगॉक्सिन सोबत परिणाम करणारी औषधे आणि गोष्टी
डिगॉक्सिन इतर औषधांचे काम बदलू शकते, आणि काही औषधे त्याचा परिणाम बदलतात. हर्बल उत्पादने आणि चिठ्ठीशिवाय घेतलेली औषधे यांसह तुम्ही घेत असलेल्या सर्व गोष्टींबद्दल डॉक्टर किंवा फार्मासिस्टला सांगा.
- अमिओडारोन, व्हेरापामिल, क्विनिडिन, प्रोपाफेनोन, क्लॅरिथ्रोमायसिन आणि एरिथ्रोमायसिन: डिगॉक्सिनची पातळी खूप वाढवू शकतात
- पोटॅशियम कमी करणाऱ्या लघवी वाढवणाऱ्या गोळ्या (डायुरेटिक्स): विषबाधेची शक्यता वाढते
- ॲसिडिटीची औषधे (अँटासिड), कोलेस्टायरामिन आणि सुक्रालफेट: शोषण कमी करू शकतात; घेण्याच्या वेळेबद्दल विचारा
- ACE इनहिबिटर, ARB आणि NSAID वेदनाशामक औषधे: किडनीद्वारे बाहेर पडण्यावर परिणाम करू शकतात आणि डिगॉक्सिनची पातळी वाढवू शकतात
- सेंट जॉन्स वॉर्ट आणि कॅल्शियम सप्लिमेंट्स: त्याचा परिणाम किंवा विषबाधा बदलू शकतात
- हृदयाचे ठोके मंद करणारी इतर औषधे, जसे की बीटा ब्लॉकर आणि आयव्हाब्रॅडिन
कोणी जास्त घेतल्यास
डिगॉक्सिन जास्त घेणे धोकादायक आहे आणि त्यामुळे उलट्या, दृष्टीत बदल, हृदयाचे ठोके खूप मंद किंवा अनियमित पडणे आणि कोसळून पडणे होऊ शकते. कोणी सांगितलेल्यापेक्षा जास्त औषध घेतले असल्यास, 112 वर कॉल करा किंवा लगेच जवळच्या हॉस्पिटलमध्ये जा आणि औषधाचे पाकीट सोबत घ्या. स्वतः गाडी चालवू नका.
भारतातील नियामक स्थिती
भारतात प्रिस्क्रिप्शनवर मिळणारे औषध म्हणून विक्रीसाठी मंजूर. फक्त डिगॉक्सिन हा एकच घटक असलेले औषध ड्रग्ज अँड कॉस्मेटिक्स ॲक्टच्या कलम 26A अंतर्गत बंदी घातलेल्या औषधांच्या सीडीएससीओच्या यादीत नाही. त्यात इतर औषधे मिसळलेल्या फिक्स्ड-डोस कॉम्बिनेशन्सना वेगळे वागवले जाऊ शकते, म्हणून पाकिटावरील घटकांची यादी तपासा.
औषधाचा प्रकार
डिगॉक्सिन हे या प्रकारचे औषध आहे.
डिगॉक्सिन असलेली औषधे
भारतात विकल्या जाणाऱ्या या औषधांमध्ये डिगॉक्सिन असते. ती वर्णक्रमाने दिली आहेत, क्रमवारीनुसार नाहीत.
- लॅनॉक्सिन 0.25 (Lanoxin 0.25) · 0.25 mg गोळी
डिगॉक्सिन कशासाठी वापरले जाते?
डिगॉक्सिन असलेली औषधे या स्थितींमध्ये वापरली जातात.
नेहमीचे प्रश्न
डिगॉक्सिन कशासाठी वापरले जाते?
हे डॉक्टरांच्या चिठ्ठीवर मिळणारे औषध आहे, जे हृदय निकामी होणे (हार्ट फेल्युअर) यावर आणि ॲट्रियल फायब्रिलेशनमध्ये हृदयाचे ठोके नियंत्रणात ठेवण्यासाठी वापरले जाते. या स्थिती सांभाळण्यास ते मदत करते, एकदा घेऊन बरे करणारा उपाय नाही. ते तुमच्यासाठी योग्य आहे का आणि डोस किती असावा हे डॉक्टर ठरवतात.
डिगॉक्सिनला अरुंद उपचार-मर्यादेचे औषध का म्हणतात?
फायदा करणारे प्रमाण आणि हानी करणारे प्रमाण यातील अंतर खूप कमी आहे. वय, किडनीचे काम, पोटॅशियम आणि इतर औषधे रक्तातील त्याची पातळी बदलू शकतात. म्हणूनच डॉक्टर रक्ताच्या तपासण्या सांगू शकतात आणि डोस अचूक असावा लागतो.
डिगॉक्सिन गरजेपेक्षा जास्त झाल्याची लक्षणे कोणती?
मळमळ, उलट्या, जुलाब, चक्कर येणे, धूसर किंवा पिवळसर दिसणे आणि हृदयाचे ठोके असामान्य पडणे. NHS नुसार दोनपेक्षा जास्त सामान्य साइड इफेक्ट एकत्र आल्यास ते गरजेपेक्षा जास्त झाल्याचे लक्षण असू शकते. लवकर डॉक्टरांशी संपर्क साधा; वेगाने, धडधडत पडणाऱ्या ठोक्यांसाठी आपत्कालीन मदत लागते.
डिगॉक्सिनचा डोस चुकला तर काय करावे?
NHS सल्ला देते की चुकलेला डोस वगळा आणि पुढचा डोस नेहमीच्या वेळी घ्या. चुकलेला भरून काढण्यासाठी कधीही दोन डोस एकत्र घेऊ नका. तुम्ही वारंवार विसरत असाल तर लक्षात ठेवण्याच्या युक्त्या फार्मासिस्टला विचारा.
बरे वाटल्यावर मी डिगॉक्सिन बंद करू शकतो का?
नाही. हे सहसा दीर्घकाळ घेतले जाते, आणि अचानक बंद केल्यास आजार आणखी वाढू शकतो. कोणताही बदल करण्यापूर्वी डॉक्टरांशी बोला.
स्रोत
- Digoxin tablets: prescribing information (Amneal). DailyMed, US National Library of Medicine
- Who can and cannot take digoxin. NHS (UK)
- Side effects of digoxin. NHS (UK)
- How and when to take digoxin. NHS (UK)
- Digoxin. MedlinePlus, US National Library of Medicine
- ATC/DDD Index: C01AA05 Digoxin. WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology
- List of drugs prohibited for manufacture and sale through gazette notifications under section 26A of the Drugs & Cosmetics Act 1940. Central Drugs Standard Control Organisation (CDSCO)